تحول بی‌سابقه در عربستان؛ مالکیت املاک برای خارجی‌ها آزاد شد— حتی در مدینه منوره

۲۷ جولای ۲۰۲۵
عربستان سعودی در اقدامی بی‌سابقه، قوانین مالکیت املاک را به‌طور کامل اصلاح کرده و اجازه تملک مستقیم املاک توسط اتباع خارجی را در اغلب شهرهای کشور از جمله ریاض، جده و دمام صادر کرده است. مهم‌تر از آن، محدودیت تملک در شهر مقدس مدینه نیز لغو شده و از این پس، افراد غیرمسلمان نیز می‌توانند در این شهر صاحب ملک شوند.

پایان خط قرمز مذهبی در بازار املاک عربستان؟
این تصمیم که توسط شورای وزیران عربستان و به ریاست محمد بن سلمان تصویب شده، با هدف جذب سرمایه‌گذاری جهانی و تقویت بازار املاک اعلام شده است. اما لغو ماده قانونی ممنوعیت مالکیت در مدینه، جامعه مذهبی عربستان را در شوک فرو برده و واکنش‌های زیادی در پی داشته است؛ چراکه ورود غیرمسلمانان به مدینه تاکنون ممنوع شرعی تلقی می‌شد.

جالب آن‌که این طرح پیش‌تر در پلتفرم رسمی نظرسنجی عمومی دولت منتشر شده بود و ۱۰۰٪ شرکت‌کنندگان با آن مخالفت کرده بودند، اما دولت بدون توجه به نتیجه این مخالفت‌ها، قانون را تصویب و اجرا کرده است.

رقابت جدید منطقه‌ای با پیامدهای ژئو‌اقتصادی
در حالی‌که ایران، عمان، مصر و سایر کشورهای منطقه در تلاش برای جذب سرمایه‌گذار خارجی هستند، عربستان اکنون با این تصمیم، خود را به‌عنوان بازاری باز و شفاف معرفی کرده و رقیب تازه‌ای برای کشورهای میزبان سرمایه‌گذاری مانند عمان به‌حساب می‌آید.

با رشد سریع پروژه‌های مسکونی و تجاری در ریاض و جده و اعلام آمادگی برای پذیرش سرمایه‌گذاران بین‌المللی—حتی در مناطق مذهبی—عربستان در حال بازتعریف جایگاه خود در نقشه اقتصادی خاورمیانه است.

پیام برای ایرانیان مقیم عمان
برای جامعه ایرانی ساکن عمان که همزمان به دنبال فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری در منطقه هستند، تحولات عربستان می‌تواند از دو جنبه مهم باشد:

• از یک‌سو، افزایش رقابت منطقه‌ای ممکن است سبب شود عمان سیاست‌های سرمایه‌گذاری جذاب‌تری (در املاک و سایر بخش‌ها) ارائه دهد.
• از سوی دیگر، نگاه به ابعاد فرهنگی و ارزشی این تحولات برای ایرانیان اهمیت دارد؛ چراکه باز شدن بازار مدینه به‌روی غیرمسلمانان، صرفاً اقتصادی نیست، بلکه لایه‌ای از تغییرات اجتماعی و مذهبی را نیز نمایان می‌سازد.