تنگه هرمز یکی از حساسترین شریانهای انرژی جهان محسوب میشود؛ گذرگاهی حیاتی که روزانه میلیونها بشکه نفت خام و مقادیر عظیمی گاز طبیعی مایع (LNG) از آن عبور میکند. با هرگونه تهدید یا احتمال اختلال در عبور و مرور دریایی، بازارهای جهانی انرژی با نوسانات شدید مواجه میشوند. اما سؤال اصلی اینجاست: چه کشورهایی از بسته شدن احتمالی تنگه هرمز بیشترین آسیب را خواهند دید
۱. کشورهای واردکننده بزرگ نفت از مسیر تنگه هرمز
این کشورها بخش عمدهای از نفت مصرفی روزانه خود را از طریق همین گذرگاه تأمین میکنند:
- چین: بزرگترین واردکننده نفت جهان، با واردات روزانه بیش از ۶ میلیون بشکه؛ حدود ۴۰٪ از این میزان از تنگه هرمز عبور میکند.
- هند: واردکنندهی روزانه ۴ میلیون بشکه، که ۸۰٪ آن از تنگه تأمین میشود.
- ژاپن: حدود ۹۰٪ از واردات نفت این کشور از طریق هرمز انجام میشود.
- کره جنوبی: نزدیک به ۷۰٪ نفت وارداتی این کشور وابسته به این مسیر است.
۲. کشورهای صادرکننده نفت و گاز در منطقه
این گروه شامل کشورهای خاورمیانهای است که برای صدور انرژی به بازارهای جهانی، به باز بودن تنگه هرمز وابستهاند:
- عربستان سعودی: با صادرات حدود ۷ میلیون بشکه در روز، بیش از ۸۰٪ از این میزان از تنگه عبور میکند.
- امارات، کویت و قطر: تقریباً ۱۰۰٪ صادرات نفت و گاز این کشورها از طریق تنگه هرمز صورت میگیرد.
- عراق: بخش قابلتوجهی از صادرات نفت عراق نیز به مسیرهای دریایی وابسته به تنگه متکی است.
۳. آمریکا و اروپا؛ مصون از آسیب مستقیم
در تضاد با باور عمومی، ایالات متحده از سال ۲۰۱۹ به خودکفایی در انرژی رسیده و به یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان تبدیل شده است.
اروپا نیز تنها حدود ۸٪ از نیاز نفتی خود را از منطقه خلیج فارس تأمین میکند. بنابراین، در مقایسه با کشورهای آسیایی، این دو بازیگر جهانی آسیب مستقیمی نخواهند دید.
📌 نتیجهگیری
در صورت بسته شدن تنگه هرمز، دو گروه از کشورها بهشدت آسیب خواهند دید:
- مصرفکنندگان آسیایی: مانند چین، هند، ژاپن و کرهجنوبی
- صادرکنندگان منطقهای: مانند عربستان، عراق، امارات، کویت و قطر
بسته شدن تنگه هرمز نهتنها تهدیدی برای اقتصاد جهانی است، بلکه میتواند به بحرانی اقتصادی و ژئوپلیتیکی عظیم برای بسیاری از کشورها، حتی خود ایران، منجر شود. اگرچه تنگه هرمز نمادی از قدرت ژئوپلیتیکی ایران محسوب میشود، اما استفاده از آن به عنوان ابزار فشار سیاسی یا نظامی، پیامدهایی دارد که باید با دوراندیشی و دقت استراتژیک مورد توجه قرار گیرد.
